Xususan, mazkur mahallalarning 17 tasida kambagʻallik darajasi 4 foizdan yuqori, 33 tasida ixtisoslashuv darajasi 35 foizdan kam hamda 37 tasi tashabbusli byudjetda ishtirok etmagan. Hududlar kesimida tahlil qilinganda, bunday mahallalarning eng koʻp qismi Gʻijduvon (17 ta) va Shofirkon (12 ta) tumanlari hissasiga toʻgʻri kelmoqda. Shuningdek, Jondorda 11 ta, Olot va Peshkuda 6 tadan, Buxoro va Romitan tumanlarida 5 tadan, Buxoro shahri va Vobkent tumanida 3 tadan, Qorakoʻlda 2 ta, Kogon shahri, Kogon va Qorovulbozor tumanlarida 1 tadan mahalla “past” toifadadir.
Berilgan topshiriqlar ijrosini taʼminlash maqsadida joriy yilning 23-iyul kuni Mikrokreditbank Boshqaruv raisi, rais oʻrinbosari va Bosh bank xodimlaridan iborat ishchi guruh Buxoro viloyatiga yetib bordi. Tashrif doirasida viloyatga biriktirilgan Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi raisi A. Mahamatov hamda viloyat hokimi B. Zaripov boshchiligida kengaytirilgan yigʻilish oʻtkazilib, masʼullarga aniq vazifalar belgilab berildi. Viloyat hokimligi farmoyishiga asosan mazkur 69 ta mahallaga iqtisodiy kompleks rahbarlari masʼul etib biriktirilib, maxsus viloyat shtabi tashkil etildi.
Ishchi guruh tomonidan 23–24-iyul kunlari Qorakoʻl, Gʻijduvon va Shofirkon tumanlarida dastlabki oʻrganish ishlari olib borildi. Masalan, Qorakoʻl tumanidagi 1 002 ta xonadon va 4 002 nafar aholi istiqomat qiladigan “Chekirchi” mahallasi ixtisoslashuv darajasi 35 foizdan pastligi sababli roʻyxatga kiritilgan. Tuman markazida joylashgan ushbu mahallaning asosiy drayveri savdo va xizmat koʻrsatish boʻlib, ayni paytda 190 ta xonadon (19%) bu yoʻnalishda rasmiy faoliyat yuritmoqda.
Shuningdek, mahalla katta taʼlim salohiyatiga ega: tumanda har yili oʻrtacha 6,6 ming nafar abituriyent 18 ta oʻquv markazida tahsil oladi, ularning 5,6 ming nafari boshqa hududlardan kelib, 10 oy davomida shu yerda yashaydi. Ishchi guruh tomonidan bu kabi oʻziga xos drayverlarni rivojlantirish orqali mahallalarni “past” toifadan chiqarish boʻyicha chora-tadbirlar davom ettirilmoqda.
“Chekirchi” mahallasidagi mavjud vaziyat tahlil qilinib, hududdagi norasmiy xizmatlar sohasini legallashtirish boʻyicha aniq takliflar ilgari surildi. Maʼlum boʻlishicha, tumandagi ijara uylari va tayyorlov markazlarini oʻrnatilgan standartlar asosida qayta taʼmirlash hamda jihozlash uchun imtiyozli kreditlarga katta talab mavjud.Bu borada, ayniqsa, naqd pul shaklidagi kreditlarga ehtiyoj yuqori boʻlganligi sababli, “Mahalla loyihasi” dasturi doirasida xizmat koʻrsatish sohasiga ajratiladigan kreditlarga Tadbirkorlikni rivojlantirish kompaniyasi tomonidan kompensatsiya qoʻllash taklif etilmoqda (hozirgi kunda ushbu kompensatsiya faqat yetishtirish va qayta ishlash yoʻnalishlariga qoʻllanilmoqda).
Ushbu taklifning hayotga tatbiq etilishi natijasida tumanda har yili shakllanayotgan 113,4 mlrd soʻmlik iqtisodiy aylanma rasmiy iqtisodiyotga jalb qilinadi. Bu esa mahalliy byudjetga 10–15 mlrd soʻm qoʻshimcha tushum taʼminlash, xizmat koʻrsatish sohasini kengaytirish hamda yangi 150 ta ish oʻrni va 60 ta tadbirkorlik subyekti yaratish imkonini beradi.
Oʻrganishlar davomida keyingi manzil Jondor tumani bilan chegaradosh boʻlgan va dehqonchilikka drayver sifatida ixtisoslashgan “Solur” mahallasi boʻldi. Mazkur mahalla ixtisoslashuv darajasi 35 foizdan pastligi (19 foiz) sababli “past” toifadagi mahallalar roʻyxatiga kiritilgan. Bugungi kunda ushbu mahallada 775 ta xonadon mavjud boʻlib, unda 4 200 nafar aholi istiqomat qiladi.
Mahalladagi aholi tomorqa yer maydonlari 114 gektarni, ijara asosida foydalanishga berilgan yer maydonlari esa 17 gektarni tashkil etsa-da, hozirgi kunda ushbu yerlardan yuqori daromadli va eksportbop ekinlarni yetishtirishda samarali foydalanilmayotgandi. Hududdagi iqtisodiy koʻrsatkichlarni oshirish maqsadida qoʻshni “Shoʻrrobot” mahallasining tajribasidan foydalanish belgilandi. Maʼlumot uchun, “Shoʻrrobot” mahallasi qulupnaychilikka (54%) ixtisoslashgan boʻlib, shu yerlik dehqon Alisher Rajabov 12 nafar fuqaroga ijara gektarlaridan berilgan 5 gektar yer maydonida kooperatsiya asosida qulupnay yetishtirmoqda.
Ushbu muvaffaqiyatli tajribani qoʻllagan holda, “Solur” mahallasini ham qulupnaychilikka ixtisoslashtirish rejalashtirildi. Dastlabki qadam sifatida 2 gektar ijara yer maydonining 10 sotixida issiqxona va 1,9 gektar ochiq yer maydonida “Viktoriya” navli qulupnay ekildi.
Mahallani toʻliq rivojlantirish uchun quyidagi taklif ilgari surilmoqda:
- “Agrostar” koʻmagida kooperatsiya tizimi asosida 10 gektar ijara yer maydonida qulupnaychilik klasterini tashkil etish. Bunda yer egalarini kooperatsiyaga jalb qilish, intensiv texnologiyalar va tomchilatib sugʻorish tizimini joriy etish, sifatli koʻchatlar yetkazish hamda mahsulotni saqlash va sotish zanjirini (value chain) shakllantirish koʻzda tutilgan.
- Shuningdek, “Bir mahalla – bir mahsulot” tamoyili va targʻiboti asosida mahalladagi 300 ta xonadonda qulupnaychilik issiqxonalari tashkil qilinishi rejalashtirilgan.
Ishchi guruhning keyingi manzili asalarichilikka ixtisoslashgan hamda 100 ga yaqin xonadon asal yetishtirish bilan shugʻullanadigan “Jigʻachi” mahallasi boʻldi. Mahalladagi ushbu salohiyatni yanada kengaytirish va aholi daromadlarini oshirish maqsadida bank tomonidan tizimli choralar koʻrildi.
Xususan, Mikrokreditbank tashabbusi bilan hududdagi lider tadbirkor — “Xasanobod Shifo Bol” fermer xoʻjaligiga aholini kooperatsiya asosida asalarichilikka jalb qilish loyihasi uchun 700 mln soʻm miqdorida kredit mablagʻi ajratildi. Shuningdek, bank homiyligida mahalladagi 10 ta kam taʼminlangan xonadonga bepul 100 quti asalarichilik uyasi tarqatildi.
Olib borilgan amaliy ishlar natijasida bugungi kunda 50 ta xonadon muvaffaqiyatli ravishda yagona kooperatsiyaga birlashtirildi. Fermer xoʻjaligi tomonidan yetishtirilgan asalni qayta ishlash va qadoqlash tizimi yoʻlga qoʻyilib, “Biobol organik” yangi mahalliy brendi yaratildi. Hozirgi vaqtda mazkur korxona tomonidan yiliga 10,5 tonna yuqori sifatli asal yetishtirilib, qadoqlangan holda isteʼmolchilarga yetkazib berilmoqda.
Bu kabi kooperatsiya modellari “past” toifadagi mahallalarda aholi bandligini taʼminlash va ularni daromadli mehnatga jalb qilishda yuksak samaradorlik koʻrsatmoqda.Shu bilan birga, mahalladagi sobiq MMTP binosining 0,9 gektar yer maydonida zamonaviy “Mikromarkaz” tashkil etish belgilangan. Loyiha infratuzilmasini barpo etish uchun “Drayver” loyiha dasturi doirasida Respublika byudjetidan 4,2 mlrd soʻm mablagʻ ajratildi.
Ushbu mikromarkaz faoliyatini samarali yoʻlga qoʻyish maqsadida muhim taklif ilgari surildi: Mikrokreditbank tashabbusi bilan “MKB Kasana Invest Group” MChJ orqali hududda 38 ta savdo va 19 ta xizmat koʻrsatish obyekti quriladi. Mazkur tayyor obyektlar tadbirkorlarga xizmat koʻrsatish ipotekasi shartlari asosida uzoq muddatli kreditga sotiladi.
Buxoro viloyatidagi 69 ta “past” toifadagi mahallada boshlangan tizimli oʻrganishlar va amaliy choralar hududlarning oʻziga xos “drayver” yoʻnalishlarini yuzaga chiqarishda muhim qadam boʻldi. “Chekirchi” mahallasidagi xizmat koʻrsatish sohasi, “Solur” mahallasidagi qulupnaychilik kooperatsiyasi hamda “Jigʻachi” mahallasidagi asalarichilik va zamonaviy tikuvchilik sanoati buning yaqqol namunasidir.
Amalga oshirilayotgan infratuzilmaviy oʻzgarishlar, “Mikromarkazlar” tashkil etish va Mikrokreditbank tomonidan taklif etilayotgan yangi moliyaviy instrumentlar (xizmat koʻrsatish ipotekasi, kompensatsiyalar) orqali ushbu ogʻir mahallalar yaqin vaqt ichida barqaror iqtisodiy oʻsish nuqtalariga aylanadi. Bu esa oʻz navbatida viloyatda kambagʻallikni qisqartirish, yuzlab yangi tadbirkorlik subyektlarini qoʻllab-quvvatlash va aholi uchun munosib ish oʻrinlari yaratishga xizmat qiladi.
Bank Axborot xizmati
Yana ko‘ring
“Zolotaya Korona” orqali pul o‘tkazmalari vaqtincha to‘xtatildi
