Kulolchilik: tarix va tadbirkorlikni o‘zida namoyon etuvchi hunar

Milliy hunarmandchiligimiz namunalaridan biri boʻlgan kulolchilik sanʼati asrlar osha avloddan avlodga oʻtib, sayqallanib, rivojlanib bormoqda. Ilgari kulolchilik buyumlaridan faqatgina uy-roʻzgʻorda foydalanishgan boʻlsa, endilikda eng qimmatbaho sanʼat asarlari qatorida eʼtirof etilmoqda. 

XIX asr boshlarida Rishtonning kulolchilik mahsulotlari nafaqat Fargʻona vodiysida balki butun Markaziy Osiyo boʻyicha yuqori talabga ega boʻlgan.

Bugun Rishtonda mahalliy aholi uy-roʻzgʻor buyumlaridan tortib, badiiy kulolchilik namunalarigacha boʻlgan tayyor mahsulotlarni uyda yasash va boʻyash bilan shugʻullanadi.

Biz Rishtonning kulolchilik namunalaridan bahramand boʻlish uchun “Mingboshi keramik” oilaviy korxonasiga tashrif buyurdik. Bu yerdan oʻrin egallagan rang-barang buyumlar, sanʼat asarlarini koʻrib, lol qoldik. Albatta, Rishton kulolchiligi oʻz maktabi va anʼanalari, uslubi, yoʻnalishiga ega. Ayniqsa, usta kulollarning qoʻl mehnati bilan yasalgan mahsulotlari oʻzining dizayni, yorqin va tabiiy rangi, serjilo va qalampir nusxali naqshlarga boyligi bilan ajralib turadi.

Shokirjon Ahmadjonov rahbarlik qilayotgan “Mingboshi Keramik” oilaviy korxonasi tomonidan yirik kulolchilik kooperatsiyasi tashkil etilgan. Loyiha qiymati 10 milliard soʻm boʻlgan korxonada 100 kishi doimiy, 3 ming kishi kasanachilik yoʻnalishida ish bilan taʼminlangan. Ayni damda korxona tomonidan xorijiy davlatlarga mahsulotlar yetkazib berish boʻyicha eksport shartnomalari imzolangan. Nargizaxon Umarova “Mingboshi Keramik” oilaviy korxonasining sopol mahsulotlari ishlab chiqarish va bezak berish sexida faoliyat olib boradi.

- Shu kunga qadar koʻplab shogirdlar tarbiyaladim. Uyda oʻtirgan xotin-qizlarga kulolchilik sir-asrorini oʻrgatdim. Shogirdlarim ham bugungi kunda oʻzi yaratayotgan mahsulotlar ortidan daromadga ega boʻlishgan. Bugun kulolchilik namunalarimizga ham mahalliy aholi, ham xorijiy sayyohlar birdek qiziqish bildirmoqda. Kulolchilik namunalarimizni turfa xil naqshlar bilan bezashda atlas, adras nusxalaridan andoza olamiz. Men koʻproq anor tasvirini aks ettirishni xush koʻraman. Hunarim ortidan yaxshigina daromad olyapman. Yaqinda “Mikrokreditbank” xodimlari kelib qanday yordam kerak, faoliyatingizni yanada kengaytirishni istasangiz, biz yordam berishga tayyormiz”, deya soʻrab kelishdi. Avvalo, eʼtiborda ekanligimizdan, davlatimiz doimo yordam qoʻlini choʻzishga tayyorligidan mamnun boʻldim. Xom ashyo va zarur jihozlar xarid qilishim uchun imtiyozli kreditlardan foydalanishni maqsad qildim, - deydi u biz bilan suhbatda. 

Soʻnggi yillarda mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, faol tadbirkorlik, innovatsion gʻoyalar va bunyodkorlik salohiyatini qoʻllab-quvvatlash orqali aholiga munosib hayot sharoitlarini yaratish, ishbilarmonlik muhitini yaxshilash, bandlikni taʼminlash boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirib kelinmoqda. Ayniqsa, “Har bir oila — tadbirkor” dasturi doirasida amalga oshirilayotgan ishlar ham fikrimizni tasdiqlasa ajabmas.  

Rishton tumanining kulolchilik hunariga ixtisoslashuvini inobatga olib, bu yerda ham aholi daromadlarini yanada oshirish, ish oʻrinlari yaratish, aholi bandiligini taʼminlash maqsadida “Mikrokreditbank” tomonidan imtiyozli kreditlar taqdim etila boshlandi.

2024-yil davomida hunarmandchilikning kulolchilik turini qoʻllab-quvvatlash maqsadida Rishton tumanida istiqomat qiluvchi 254 nafar hunarmandga 2,5 milliard soʻmdan ortiq miqdorda imtiyozli kreditlar ajratilib, birgina kulolchilik yoʻnalishida 250 dan ortiq yangi ish oʻrinlari yaratishga erishildi. Fargʻona viloyati miqyosida olib qaraydigan boʻlsak, ajratilgan kredit miqdori 5 milliarddan ortiqni tashkil qiladi. Yaʼni joriy yilda viloyatda jami 450 nafarga yaqin hunarmandlar bankning imtiyozli kreditlaridan foydalangan holda, faoliyat turini kengaytirishga erishgan. 

Rishtonlik Karomatxon Xolmatova ham ushbu imtiyozlardan oqilona foydalanib, oʻz faoliyatini boshladi. Unga miniatura, rang-tasvir naqqoshlik yoʻnalishlarida faoliyat olib borish uchun “Mikrokreditbank” ATB tomonidan 10 million soʻm miqdorda kredit mablagʻlari ajratildi. U xom ashyo va boshqa kerakli jihozlar xarid qilish orqali oʻz faoliyatini yoʻlga qoʻyish imkoniyatiga ega boʻldi.

Shular qatorida Mashhura Alijonova, Tojixon Hamroaliyeva, Feruzaxon Otaboyeva kabi yuzlab rishtonlik opa-singillarimiz bankning imtiyozli shartlardagi kreditlaridan foydalanib, bugungi kunda roʻzgʻoriga daromad olib kelmoqda. 

Bank tomonidan “Oilaviy tadbirkorlik” dasturlari doirasidagi ishlar davom etadi.

Bank Axborot xizmati